Κανθαρέλλες στα Ζαγόρια

Ανοιξιάτικα μανιτάρια

Μερικές φωτογραφίες από μύκητες (μανιτάρια) τραβηγμένες τον Ιούνιο τού 2013 κατά τη διάρκεια μιας βόλτας σε δάσος στο Κεντρικό Ζαγόρι, κοντά στο Κουκούλι, τους Κήπους και το Δίλοφο.

Κάποια από αυτά γνωστά (κανθαρέλλες, ραμάρια), κάποια άγνωστα, άλλα με μαγευτικά χρώματα, σχήματα, μυρωδιές αλλά και γεύσεις…

Σπείρα αναρριχώμενου φυτού στα Ζαγοροχώρια

Ανοιξιάτικος μικρόκοσμος, Ζαγόρι

Φωτογραφίες τραβηγμένες κατά τη διάρκεια μίας βόλτας μετά από μία ανοιξιάτικη καταιγίδα σε δάσος κοντά στο Δίλοφο στο Κεντρικό Ζαγόρι.

Τα περισσότερα αγριολούλουδα είναι άγνωστα (στο φωτογράφο εννοείται) αλλά πανέμορφα και εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους. Κάθε μέρα εμφανίζονται από το πουθενά και νέα…

Φασκόμηλο | Οι θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων μπορεί να επηρεαστούν από το πότε ακριβώς συλλέγονται. Συλλέξτε τα βότανα μία ξηρή ημέρα, όταν βρίσκονται στο αποκορύφωμα τής ωριμότητάς τους και η συγκέντρωση των ενεργών συστατικών είναι στο μέγιστό της

Αποξήρανση βοτάνων

Συλλογή και ξήρανση βοτάνων

Τα δάση στα Ζαγόρια αλλά και τούς Εθνικούς Δρυμούς τού Βίκου-Αώου και τής Βάλια Κάλντα, προσφέρουν στον τροφοσυλλέκτη μία ποικιλία βοτάνων, φρούτων, μανιταριών που όμοιά τους δεν υπάρχει στον Ελλαδικό χώρο. Κάθε εποχή έχει και τα δικά της “καλά”.
Ακολούθως θα βρείτε μερικές χρήσιμες συμβουλές για το πώς και πότε μπορείτε να μαζέψετε τα αγαθά τής Ζαγορίτικης γης, αλλά και το πώς θα τα επεξεργαστείτε ώστε να τα αποθηκεύσετε για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων μπορεί να επηρεαστούν από το πότε ακριβώς συλλέγονται. Συλλέξτε τα βότανα μία ξηρή ημέρα, όταν βρίσκονται στο αποκορύφωμα τής ωριμότητάς τους και η συγκέντρωση των ενεργών συστατικών είναι στο μέγιστό της. Ξηράνετέ τα γρήγορα, μακριά από το φως τού ηλίου, για να διατηρήσετε τα αρωματικά συστατικά

Αποξήρανση βοτάνων

Οι θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων μπορεί να επηρεαστούν από το πότε ακριβώς συλλέγονται. Συλλέξτε τα βότανα μία ξηρή ημέρα, όταν βρίσκονται στο αποκορύφωμα τής ωριμότητάς τους και η συγκέντρωση των ενεργών συστατικών είναι στο μέγιστό της.
Ξηράνετέ τα γρήγορα, μακριά από το φως τού ηλίου, για να διατηρήσετε τα αρωματικά συστατικά και να προλάβετε την οξείδωση άλλων χημικών. Για να εξασφαλίσετε την καλή κυκλοφορία τού αέρα, αφήστε τα σε ένα ξηρό, ευάερο, θερμό μέρος. Ένα αεριζόμενο ντουλάπι με ανοιχτή την πόρτα είναι

Όταν αποξηρανθούν τα βότανα, αποθηκεύστε τα σε ξηρά σκουρόχρωμα γυάλινα ή πήλινα σκεύη με αεροστεγές σκέπασμα, μακριά από απευθείας φως τού ηλίου

Πήλινα σκεύη

ιδανικό, το ίδιο και ένα ηλιόλουστο δωμάτιο. Όσο περισσότερο χρόνο παίρνει η ξήρανση τόσο πιο πιθανό είναι να αλλοιωθεί το χρώμα των φυτών και να χάσον την γεύση τους.
Όταν αποξηρανθούν τα βότανα, αποθηκεύστε τα σε ξηρά σκουρόχρωμα γυάλινα ή πήλινα σκεύη με αεροστεγές σκέπασμα, μακριά από το απευθείας φως τού ηλίου.

Καλό είναι να σημειώνετε στα σκεύη την προέλευση, ημερομηνία συλλογής και αποθήκευσής των βοτάνων. Τα περισσότερα κρατάνε 12~18 μήνες.

Αποξήρανση ανθών

Συλλέξτε τα αφού εξατμιστεί η πρωινή δροσούλα, όταν είναι τελείως ανοιχτά. Μεταχειριστείτε τα προσεκτικά γιατί είναι ευαίσθητα.
Κόψτε τα άνθη από τους βλαστούς και ξηράνετε τα ολόκληρα σε δίσκους. Για τα μικρά άνθη, όπως τής λεβάντας, κάντε όπως για τους σπόρους, μαζέψτε τα πριν μαραθούν τελείως τα άνθη.

Σε 2 βήματα:

1. Απομακρύνετε τις βρωμιές, το χώμα και τα έντομα. Απλώστε τα άνθη να ξεραθούν σε δίσκο καλυμμένο με χαρτί ή εφημερίδα
2. Όταν αποξηρανθούν, αποθηκεύστε τα ολόκληρα σε ένα σκούρο, αεροστεγές δοχείο. Σε άνθη όπως οι κατηφέδες αφαιρέστε τα αποξηραμένα πέταλα και αποθηκεύστε τα ξεχωριστά, απορρίπτοντας το κεντρικό τμήμα τού άνθους

Αποξήρανση βολβών

Συλλέξτε τους αφού μαραθούν τα επίγεια τμήματα. Μαζέψτε τούς βολβούς τού σκόρδου γρήγορα, γιατί τείνουν να βυθίζονται πιο βαθιά αφού μαραθούν τα φύλλα και μετά είναι δύσκολο να βρεθούν.

Αποξήρανση επίγειων τμημάτων και φύλλων

Τα μεγάλα φύλλα, όπως στη μολόχα, συλλέξτε τα και αποξηράνετέ τα ξεχωριστά. Τα μικρότερα φύλλα, όπως τού μελισσόχορτου ή τού φασκόμηλου, είναι καλύτερο να τα συλλέγετε μαζί με το βλαστό. Συλλέξτε τα φύλλα των φυλλοβόλων φυτών ακριβώς πριν την άνθιση και των αειθαλών, όπως τού δεντρολίβανου, καθόλη τη διάρκεια τού χρόνου. Αν χρησιμοποιείτε όλα τα επίγεια τμήματα, συλλέξτε τα στη μέση τής περιόδου τής άνθισης, παίρνοντας έτσι ένα μείγμα φύλλων, βλαστού, ανθών και σπόρων.

Σε 3 βήματα:

Όταν τα φύλλα γίνουν εύθρυπτα, αλλά όχι τόσο ξηρά που να γίνονται σκόνη, αφαιρέστε τα από το βλαστό τρίβοντας τα πάνω από ένα χαρτί ή εφημερίδα και απορρίψτε τα μεγαλύτερα κομμάτια. Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε όλα τα επίγεια τμήματα, θρυμματίστε τα όλα μαζί

Εύθρυπτα φύλλα βοτάνων

1. Δέστε σε μικρά ματσάκια, 8~12 περίπου βλαστούς μαζί, ανάλογα με το μέγεθος, κρεμάστε τους ανάποδα και αφήστε να ξεραθούν
2. Όταν τα φύλλα γίνουν εύθρυπτα, αλλά όχι τόσο ξηρά που να γίνονται σκόνη, αφαιρέστε τα από το βλαστό τρίβοντας τα πάνω από ένα χαρτί ή εφημερίδα και απορρίψτε τα μεγαλύτερα κομμάτια. Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε όλα τα επίγεια τμήματα, θρυμματίστε τα όλα μαζί
3. Μεταφέρετε τα αποξηραμένα βότανα από το χαρτί, χύνοντας τα ή με ένα κουτάλι, σε αεροστεγές δοχείο για την αποθήκευση

Αποξήρανση ριζών

Συλλέξτε τις περισσότερες ρίζες το φθινόπωρο, όταν τα επίγεια τμήματα τού φυτού έχουν μαραθεί και πριν η γη γίνει πολύ σκληρή και κάνει το σκάψιμο δύσκολο. Εξαίρεση αποτελεί η πικραλίδα, που οι ρίζες της πρέπει να συλλέγονται την άνοιξη. Μερικές ρίζες ξανα-απορροφούν υγρασία από τον αέρα και γίνονται μαλακές, οπότε πρέπει να τις πετάξετε.

Σε 2 βήματα:
1. Πλύνετε τις ρίζες καλά για να φύγει το χώμα και οι βρωμιές. Κόψτε τις μεγάλες ρίζες σε μικρά κομματάκια όταν είναι ακόμη νωπές, γιατί μπορεί να είναι δύσκολο να το κάνετε όταν ξεραθούν
2. Απλώστε τα κομμάτια τής ρίζας σε δίσκο στρωμένο με χαρτί και αφήστε τα 2~3 ώρες (4~6 ώρες για τις μεγαλύτερες ρίζες) σε δροσερό, ξηρό περιβάλλον (ή σε ξηραντήρα χαμηλής θερμοκρασίας). Μεταφέρετέ τις σε αεριζόμενο ντουλάπι ή σε ένα ζεστό, ηλιόλουστο δωμάτιο για να ολοκληρωθεί η αποξήρανση

Αποξήρανση σαρκωδών καρπών

Συλλέξτε τους καρπούς μόλις ωριμάσουν, πριν μαλακώσουν πολύ και δεν μπορεί να γίνει καλά η αποξήρανση. Απλώστε τα να αποξηρανθούν σε δίσκους. Είναι καλό να τα γυρνάτε συχνά ώστε η αποξήρανση να γίνει ομοιόμορφα. Πετάξτε τους καρπούς που έχουν έστω και ελάχιστη μούχλα.

Αποξήρανση σπόρων

Συλλέξτε ολόκληρους τους καρπούς με τους σπόρους, μαζί με 15~25 εκ. βλαστού όταν οι σπόροι έχουν σχεδόν ωριμάσει, πριν όμως διασκορπιστούν οι περισσότεροι από τον αέρα ή φαγωθούν από τα πουλιά. Κρεμάστε τα ματσάκια ανάποδα πάνω από ένα δίσκο στρωμένο με χαρτί ή μία χαρτοσακκούλα μακριά από το άμεσο φως τού ηλίου. Οι σπόροι θα πέσουν όταν ωριμάσουν μετά από περίπου 2 εβδομάδες.

Αποξήρανση τμημάτων φλοιών

Συλλέξτε τον το καλοκαίρι όταν ρέει ο οπός ώστε να ελαχιστοποιήσετε τη βλάβη που προκαλείται στο φυτό. Ποτέ να μην αφαιρείτε όλο το φλοιό – π.χ. μία λωρίδα φλοιού σε όλη          σε όλη τη περίμετρο τού κορμού – εκτός εάν επιθυμείτε να θυσιάσετε το φυτό χάριν τής βοτανοθεραπείας. Τινάξτε ή σκουπίστε το φλοιό για να αφαιρέσετε  τα βρύα ή τα έντομα: αποφύγετε να τον μουσκέψετε τελείως στο νερό. Σπάστε τον σε βολικά κομμάτια (τετράγωνα των 2~5 εκ.), απλώστε τον σε δίσκους και αφήστε τον να ξεραθεί.

Πηγή:
The Herb Society’s: Πλήρης οδηγός φαρμακευτικών βοτάνων

Συλλογή άγριων φραουλών στα Ζαγόρια

Βότανα-φρούτα τής εποχής

ΑΓΡΙΟΦΡΑΟΥΛΙΑ (Fragaria vesca)

Άγριες φράουλες :: Eπιστημονική Oνομασία: Fragaria vesca :: Άλλες Ονομασίες: Χαμοκερασιά

Άγριες φράουλες

Χαρακτήρας: Δροσερή, υγρή, γλυκειά και ξυνή
Συστατικά: Ταννίνες, γλίσχρασμα, σάκχαρα, οξέα σαλικυλικά, μέταλλα, βιταμίνες B, C, E
Δράσεις: Στυπτικό, επουλωτικό, διουρητικό, καθαρτικό, τονωτικό τού συκωτιού, καθαριστικό
Συλλογή: την άνοιξη, μαζεύουμε τα φύλλα και τον καρπό

ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ (Melissa officinalis)

Μελισσόχορτο :: Eπιστημονική Oνομασία: Melissa officinalis :: Άλλες Ονομασίες: βάλσαμο λεμονιού

Μελισσόχορτο

Χαρακτήρας: Ψυχρό, ξυνό, ελαφρώς πικρό
Συστατικά: Πτητικό έλαιο (και σιτρονέλλα), πολυφαινόλες, ταννίνες, πικρή ουσία, φλαβονοειδή, ροζμαρινικό οξύ
Δράσεις: Κατασταλτικό, αντικαταθλιπτικό, πεπτικό διεγερτικό, χαλαρώνει τα περιφερειακά αιμοφόρα αγγεία, ιδρωταγωγό, χαλαρώνει και αποκαθιστά το νευρικό σύστημα, αντι-ιϊκό, αντιβακτηριδιακό, άφυσο, σπασμολυτικό
Συλλογή: τέλη ανοίξεως, αρχές καλοκαιριού, μαζεύουμε τα φύλλα

ΣΠΑΡΑΓΓΙΑ, ΑΓΡΙΑ (Asparagus officinalis)

Το σπαράγγι έχει ρίζωμα που διακλαδίζεται στο χώμα και από το οποίο βγαίνουν τα όρθια ή αναρριχώμενα στελέχη του, που έχουν χρώμα λευκό, πράσινο ή κοκκινωπό και τα οποία τρώγονται. Πρακτικά, δεν έχει λειτουργικά φύλλα, αυτά που βρίσκονται στα στελέχη του είναι βράκτια και μοιάζουν με λέπια. Τη φωτοσύνθεση έχουν αναλάβει πράσινοι, λεπτοί βλαστοί, που λέγονται φυλλοκλάδια. Είναι δίοικο φυτό και ανθίζει το καλοκαίρι. Τα άνθη του είναι μικρά, λευκά ή πρασινοκίτρινα και βγαίνουν μεμονωμένα. Οι καρποί είναι ρόγες, με χρώμα πράσινο, λευκό ή κοκκινωπό

Άγρια σπαράγγια

Συστατικά: Κομμεορητίνη (ασπαραγίνη), σαπωνίνη, ρουτοσίδη, άλατα καλίου, ίχνη φθορίου
Δράσεις: Διουρητικό, εναντίον τής υδρωπικίας, ρυθμίζει τους παλμούς τής καρδιάς στην υπερτροφία, αποχρεμπτικό, εναντίον τής φυματίωσης και τής βρογχίτιδας, αντιρευματικό, καταπραϋντικό (δεν συνιστάται σε φλόγωση τού ουροποιητικού γιατί είναι ερεθιστικό)
Συλλογή: άνοιξη, μαζεύουμε τις φρέσκιες κορυφές

ΤΣΟΥΚΝΙΔΑ (Urtica dioica – urticaceae)

Τσουκνίδα :: Το επιστημονικό όνομα Urtica προέρχεται από το λατινικό ρήμα «urere», που σημαίνει «καίω» και αποδόθηκε από τον Πλίνιο, λόγω της αίσθησης του καψίματος και του κοκκινίσματος που προκαλούσε η επαφή του φυτού με το δέρμα. Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν πολύ καλά την τσουκνίδα. Έχουν αναφερθεί σε αυτή στα έργα τους ο Χρύσιππος, ο Αριστοφάνης και ο Ησίοδος. Ο Ιπποκράτης τη χρησιμοποιούσε για την αντιμετώπιση δερματικών παθήσεων

Τσουκνίδα

Χαρακτήρας: δροσερή, ξηρή, στυπική, ελαφρώς πικρή γεύση
Συστατικά: Ισταμίνη, φορμικό οξύ, ακετυλοχολίνη, σεροτονίνη, γλυκοκινόνες, μέταλλα και πυρίτιο, βιταμίνες A, B, C, ταννίνες
Δράσεις: Στυπτικό, διουρητικό,τονωτικά, θρεπτικό, αιμοστατικό, διεγερτικό τής κυκλοφορίας, γαλακταγωγό, χαμηλώνει τα επίπεδα τού ζακχάρου, προλαμβάνει το σκορβούτο
Συλλογή: χειμώνα, την άνοιξη πριν και κατά την άνθιση, μαζεύουμε τα φύλλα

ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ (Salvia spp)

Φασκόμηλο, πολυετές, θαμνώδες, με πολυάριθμα κλαδιά, ύψους μέχρι μισό μέτρο, βρίσκεται σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας κυρίως σε ξηρούς και πετρώδεις τόπους. Τα φύλλα του είναι επιμήκη και παχιά, χρώματος λευκοπράσινου. Τα άνθη του φύονται κατά σπονδύλους, είναι χρώματος μοβ και ανθίζουν από το Μάιο ως τον Ιούνιο

Φασκόμηλο

Χαρακτήρας: Καυτερό, πικρό, δροσερό, ξηραντικό
Συστατικά: Πτητικό έλαιο, πικρά διτερπένια, ταννίνες, τριτερπένια, ρητίνη, φλαβονοειδή, ουσίες τύπου οιστρογόνων, σαπωνίνες
Δράσεις: Άφυσο, σπασμολυτικό, στυπτικό, αντισηπτικό, χαλαρώνει τα περιφερειακά αιμοφόρα αγγεία, μειώνει την εφίδρωση, την παραγωγή σάλιου και γάλακτος, διεγερτικό τής μήτρας, αντιβιοτικό, μειώνει τα επίπεδα τού σακχάρου τού αίματος, χολαγωγό
Συλλογή: τέλη ανοίξεως αρχές καλοκαιριού, μαζεύουμε τα φύλλα

Πηγή:
The Herb Society’s: Πλήρης οδηγός φαρμακευτικών βοτάνων

 

Παρασκευή γιατρικών

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΓΙΑΤΡΙΚΩΝ ΑΠΟ ΒΟΤΑΝΑ

Στο Ζαγόρι και τον Εθνικό Δρυμό Βίκου-Αώου συναντάται πολύ πλούσια σε βότανα, μεταξύ άλλων, χλωρίδα, με ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλία. Μάλιστα μέχρι και τις αρχές τού 20ου αιώνα τα βότανα τού φαραγγιού χρησιμοποιούνταν από πρακτικούς γιατρούς, τους λεγόμενους «Βικογιατρούς» για θεραπευτικούς σκοπούς.
Οι χρήσεις τους είναι αμέτρητες. Ακολούθως θα βρείτε μερικούς τρόπους παρασκευής των βοτάνων για ποικίλες χρήσεις.

ΑΛΟΙΦΗ
ΑΦΕΨΗΜΑ
ΒΑΜΜΑ
ΕΓΧΥΜΑ
ΣΙΡΟΠΙ

ΑΛΟΙΦΗ

Παρασκευή αλοιφής από βότανα

Παρασκευή αλοιφής από βότανα

Η αλοιφή είναι ένας τρόπος για να προστατέψουμε τα εξασθενημένα και μαλακά σημεία τού δέρματος ή ένας τρόπος να εφυδατώσουμε σημεία που είναι ξηρά. Περιέχει μόνο έλαια ή λίπη χωρίς νερό και όταν αλοίφεται στο δέρμα δεν αναμιγνύεται με αυτό αλλά σχηματίζει ένα ξεχωριστό στρώμα επάνω του. Παλιότερα οι αλοιφές παρασκευάζονταν από ζωϊκά λίπη, αλλά εξ’ ίσου αποτελεσματικές είναι και η βαζελίνη ή η παραφίνη.

 


Ενδεικτικές αναλογίες

500g βαζελίνη ή μαλακό κερί παραφίνης
60g αποξηραμένο βότανο

Διαδικασία
α´ Λιώνουμε το κερί παραφίνης ή τη βαζελίνη σε μία λεκάνη νερό που βράζει. Ρίχνουμε μέσα τα βότανα ανακατεύοντάς τα και τα θερμαίνουμε για περίπου 2 ώρες ή μέχρι αυτά να γίνουν εύθρυπτα
β´ Ρίχνουμε το μείγμα σε μία σακούλα από μουσελίνα (τούλι), στερεωμένη καλά με σχοινί ή λαστιχάκι στο χείλος μίας κανάτας
γ´ Φορώντας λαστιχένια γάντια, γιατί το μείγμα είναι καυτό, το στίβουμε μέσα από τη σακούλα στη κανάτα
δ´ Όσο το μείγμα είναι ακόμη ζεστό και ρευστό το βάζουμε σε καθαρά γυάλινα βαζάκια

^

ΑΦΕΨΗΜΑ

Παρασκευή αφεψήματος από βότανα στο Ζαγόρι

Παρασκευή αφεψήματος

Με τη μέθοδο αυτή τα ενεργά συστατικά τού φυτού παραλαμβάνονται με πιο δυναμικό τρόπο από ό,τι με το έγχυμα. Για τη μέθοδο αυτή χρησιμοποιούμε τις ρίζες, τους φλοιούς και τα κλαδάκια. Το βότανο μπαίνει σε κρύο νερό, φτάνει σε βρασμό και μετά σιγοβράζει για περίπου 1 ώρα. Πίνεται ζεστό ή κρύο.

Ενδεικτικές αναλογίες
30g αποξηραμένα βότανα ή 60g νωπά βότανα
750ml νερό (με τη θέρμανση γίνεται 500ml)

 

Διαδικασία
α´ Βάζουμε το βότανο σε ένα κατσαρολάκι και ρίχνουμε κρύο νερό. Το βάζουμε να βράσει και μόλις φτάσει στο βρασμό χαμηλώνουμε τη φωτιά και το αφήνουμε να σιγοβράσει για περίπου 1 ώρα, μέχρι ο όγκος του να μειωθεί κατά το 1/3
β´ Στραγγίζουμε με το σουρωτήρι
γ´ Το φυλάσσουμε σε δροσερό μέρος

Ενδεικτική δόση
1 φλυτζάνι τού τσαγιού ή 1 ποτήρι τού κρασιού 3 φορές ημερησίως

^

ΒΑΜΜΑ

Παρασκευή βάμματος από βότανα

Παρασκευή βάμματος

Το βάμμα παρασκευάζεται εμβαπτίζοντας το αποξηραμένο ή νωπό βότανο σε διάλυμα 25% αλκοόλης σε νερό. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί οποιοδήποτε μέρος τού φυτού. Εκτός του ότι παραλαμβάνει τα ενεργά συστατικά τού φυτού, η αλκοόλη δρα και ως συντηρητικό δίνοντας διάρκεια στο βάμμα μέχρι και τα 2 έτη. Είναι σημαντικό το βάμμα κάθε βοτάνου να παρασκευάζεται χωριστά και μετά να συνδυάζονται εάν χρειάζεται. Η βότκα είναι ιδανική γιατί περιέχει πολύ λίγα πρόσθετα, αν και το ρούμι βοηθά να καλυφθεί η γεύση των λιγότερο εύγεστων βοτάνων.

Ενδεικτικές αναλογίες
200g αποξηραμένο βότανο ή 600g νωπό βότανο
1lt διαλύματος αλκοόλης σε νερό: 75% αλκοόλη και 25% νερό

Διαδικασία
α´ Βάζουμε το βότανο σε μια μεγάλη γυάλα και το καλύπτουμε με το διάλυμα αλκοόλης-νερού. Σφραγίζουμε τη γυάλα και τη φυλάσσουμε σε δροσερό μέρος για περίπου 2 εβδομάδες ανακατεύοντας το μείγμα ανά τακτά διαστήματα
β´ Στραγγίζουμε το μείγμα συμπιέζοντάς το, π.χ. σε ένα σταφυλοπιεστήριο, και μαζεύουμε το υγρό σε μία κανάτα
γ´ Χύνουμε το στραγγισμένο υγρό από τη κανάτα σε καθαρό μπουκάλι από σκούρο γυαλί και το αποθηκεύουμε

Ενδεικτική δόση
5ml 3 φορές ημερησίως. Τα βάμματα πρέπει να χορηγούνται αραιωμένα σε νερό (λίγο μέλι ή φρουτοχυμός συχνά βελτιώνουν τη γεύση)

^

ΕΓΧΥΜΑ

Παρασκευή εγχύματος από βότανα στο Ζαγόρι

Παρασκευή εγχύματος

Το έγχυμα είναι ενάς πολύ απλός τρόπος χρήσεως των βοτάνων. Χρησιμοποιείται το νερό ακριβώς πριν βράσει, γιατί το νερό που κοχλάζει διασκορπίζει πολύτιμα πτητικά έλαια στον ατμό. Για τη μέθοδο αυτή χρησιμοποιούμε τα άνθη και τα φυλλώδη τμήματα των φυτών. Πίνεται ζεστό ή κρύο.

Ενδεικτικές αναλογίες
30g αποξηραμένα βότανα ή 75g νωπά βότανα
500ml νερό

Διαδικασία
α´ Ζεσταίνουμε το νερό και το φέρνουμε σε θερμοκρασία λίγο πριν το σημείο βρασμού
β´ Βάζουμε το βότανο σε ένα δοχείο που κλείνει καλά και ρίχνουμε το νερό στο βότανο
γ´ Αφήνουμε 10 λεπτά για να γίνει η έγχυση και μετά στραγγίζουμε με το σουρωτήρι
δ´ Το φυλάσσουμε σε δροσερό μέρος

Ενδεικτική δόση
1 φλυτζάνι τού τσαγιού ή 1 ποτήρι τού κρασιού 3 φορές ημερησίως

^

ΣΙΡΟΠΙ

Παρασκευή σιροπιού από βότανα

Παρασκευή σιροπιού

Το σιρόπι είναι ένας τρόπος για να διατηρούνται τα εγχύματα και τα αφεψήματα και αποτελεί ιδανικό γιατρικό για το βήχα γιατί το μέλι είναι ιδιαίτερα μαλακτικό. Τα σιρόπια μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για να αρωματίσουν τα γιατρικά για παιδιά.

Ενδεικτικές αναλογίες
500ml έγχυμα ή αφέψημα
500g μέλι ή ακατέργαστη ζάχαρη

Διαδικασία
α´ Θερμαίνουμε περίπου 500ml πρότυπου εγχύματος ή αφεψήματος σε μία κατσαρόλα. Προσθέτουμε 500g μέλι ή ακατέργαστη ζάχαρη ανακατεύοντας συνεχώς μέχρι να διαλυθούν
β´ Αφήνουμε το μείγμα να κρυώσει και το βάζουμε σε μία μπουκάλα από σκούρο γυαλί την οποία και σφραγίζουμε με φελλό

Ενδεικτική δόση
5-10ml 3 φορές ημερησίως

^

Άγρια σπαράγγια

Αβρωνίες, βεργιές, οβριές (πικρά σπαράγγια), αγρέλια, μπουρντένα ή απλώς άγρια σπαράγγια. Τα άγρια βλαστάρια που σηματοδοτούν τον ερχομό της Άνοιξης!

Το σπαράγγι έχει ρίζωμα που διακλαδίζεται στο χώμα και από το οποίο βγαίνουν τα όρθια ή αναρριχώμενα στελέχη του, που έχουν χρώμα λευκό, πράσινο ή κοκκινωπό και τα οποία τρώγονται. Πρακτικά, δεν έχει λειτουργικά φύλλα, αυτά που βρίσκονται στα στελέχη του είναι βράκτια και   μοιάζουν με λέπια. Τη φωτοσύνθεση έχουν αναλάβει πράσινοι, λεπτοί βλαστοί, που λέγονται φυλλοκλάδια. Είναι δίοικο φυτό και ανθίζει το καλοκαίρι. Τα άνθη του είναι μικρά, λευκά ή πρασινοκίτρινα και βγαίνουν μεμονωμένα. Οι καρποί είναι ρόγες, με χρώμα πράσινο, λευκό ή κοκκινωπό

Ματσάκι από άγρια σπαράγγια

Στην Ελλάδα εμφανίστηκαν ως άγρια, αυτοφυή φυτά σε πολλές υγρές, ημιορεινές περιοχές με την ονομασία «βλαστάρια». Στο Ζαγόρι βρίσκονται σε πολλά σημεία, στις χαμηλότερες κυρίως περιοχές, και η τοποθεσία τους είναι καλά κρυμμένο μυστικό τού κάθε τροφοσυλλέκτη…

Γρήγορα εκτιμήθηκε η αξία τους για τις διάφορες φαρμακευτικές και διαιτητικές τους ιδιότητες, γι’ αυτό και άρχισε η εντατική καλλιέργειά τους.

Τα σπαράγγια αναφέρονται στην ελληνική μυθολογία. Ήταν από τα αγαπημένα εδέσματα των Αρχαίων Ελλήνων και με τους βλαστούς τους στόλιζαν τις νύφες στους γάμους. Οι Ρωμαίοι τα θεωρούσαν φαγητό πολυτελείας. Τα σπαράγγια αναφέρουν τόσο ο Διοσκουρίδης όσο και ο Θεόφραστος με την ονομασία Ασφάραγος. Ο Πλίνιος τα θεωρούσε αφροδισιακά λαχανικά.

Η άγρια σπαραγγιά βρίσκεται σχεδόν παντού, από δίπλα στη θάλασσα ως τα ψηλά βουνά! Αγαπάει τα νερά, τις δροσιές αλλά θα την βρεις και σε ξερούς πευκώνες! Της αρέσουν οι φράχτες, που τους χρησιμοποιεί για να πλέξει τα κλαδιά της, τα εγκαταλειμμένα   οικόπεδα ή κτήματα, κοντά σε ποτάμια ή τρεχούμενα νερά

Άγρια σπαραγγιά

Περιέχουν μαγνήσιο, φωσφόρο, ασβέστιο, κάλιο, μαγγάνιο, κοβάλτιο, βιταμίνες και την ασπαραγίνη, διουρητική ουσία. Το αφέψημα ή το εκχύλισμα της ρίζας τους πίνεται ως διουρητικό, αρκεί να μην είναι ερεθισμένο το ουροποιητικό σύστημα.

Η άγρια σπαραγγιά είναι χαμηλός θάμνος με σκούρο πράσινο χρώμα, που αντί για φύλλα έχει αγκάθια. Οι βλαστοί της βγαίνουν ξεχωριστά απευθείας από το χώμα, χωρίς την ύπαρξη κεντρικού κορμού. Αυτό που τρώγεται είναι τα νεαρά βλαστάρια. Το χρώμα τους ποικίλει από υπόλευκα, σε διάφορες αποχρώσεις τού πράσινου, έως σκούρο πράσινο σχεδόν μαύρο.

Από το φυτό μαζεύουμε το τρυφερό βλαστάρι πριν απλώσει φύλλα, που βγαίνει από την ίδια ρίζα δίπλα με τα περσινά και παλιότερα "κλαδιά" (προσοχή τα παλιά κλαδιά τσιμπάνε!). Το κόβουμε με το χέρι έως το σημείο που είναι τρυφερό. Με αυτό τον τρόπο μαζεύουμε βλαστάρια 8-15 εκατοστών.

Τρυφερός καρπός άγριου σπαραγγιού

Απαντάται σχεδόν παντού, από παραθαλάσσιες περιοχές έως ορεινές. Αγαπάει τα νερά, τις δροσιές αλλά θα και τους ξερούς πευκώνες! Σκαρφαλώνει σε φράχτες, που τους χρησιμοποιεί για να πλέξει τα κλαδιά της, τη βρίσκουμε σε εγκαταλειμμένα οικόπεδα ή κτήματα, κοντά σε ποτάμια ή τρεχούμενα νερά.

Οι τρυφεροί βλαστοί του μαζεύονται από τέλη Μαρτίου μέχρι το Μάιο, σε άγονες και ακαλλιέργητες περιοχές, κοντά στο νερό, και τρώγονται ωμοί, ως ορεκτικό, με λάδι και ξύδι ή βράζονται και συνοδεύουν διάφορα πιάτα, σκέτοι ή με σάλτσες. Οι κορυφές των βλαστών του προστίθενται σε σαλάτες, ως γαρνιτούρα.

 

 

Μάζεμα χόρτων

Πώς μαζεύουμε άγρια χόρτα και μάλιστα αυτά που πολλαπλασιάζονται και με ριζώματα;

Τσουκνίδες

Τσουκνίδες

+ Διαλέγουμε το μέρος που θα μαζέψουμε άγρια χόρτα ώστε να μην είναι κοντά σε δρόμους, σε καλλιεργημένα χωράφια, σε βιομηχανικές περιοχές κ.λ.π.

+ Γενικά προτιμούμε μέρη με λίγο έως πολύ υψόμετρο και με έδαφος σχετικά πετρώδες (είναι πιο νόστιμα)

+ Καλύτερη ώρα είναι μετά από βροχή, όπου τα χόρτα είναι πιο τρυφερά και επίσης προτιμούμε απόγευμα, ώστε να προλάβετε να πάρετε και τα θρεπτικά τους στοιχεία που παρήγαγαν εκείνη τη μέρα, πριν αποθηκευτούν στις ρίζες τού φυτού

+ Αν είναι μετά τη συλλογή τους να τα μεταφέρουμε γρήγορα σπίτι, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και μια καθαρή πλαστική σακούλα, αλλιώς προτιμούμε μια βαμβακερή (για να μην «ανάψουν» τα χόρτα)

+ Τα χόρτα δεν τα ξεριζώνουμε ποτέ, έχουμε μαζί μας ένα κοφτερό μαχαίρι

+ Αφού βρούμε ένα ωραίο και υγιές χόρτο, πλησιάζουμε με το μαχαίρι υπό γωνία και το μπήγουμε κάτω από τη κέντρο του χόρτου που είναι η κεντρική του ρίζα

Μαχαίρι για κόψιμο χόρτων

Μαχαίρι για κόψιμο χόρτων

+ Το φέρνουμε ακόμη περισσότερο παράλληλα με το έδαφος και κόβουμε οριζόντια ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του εδάφους οριζόντια τη ρίζα του και αμέσως μετά ανασηκώνουμε με το μαχαίρι το κομμένο χόρτο, το γυρίζουμε ανάποδα και το αφήνουμε να πέσει στο έδαφος

+ Κάνουμε μια πρώτη καθαριότητα στο χόρτο, διώχνοντας τα διάφορα ξένα χορταράκια ή σώματα που βγήκαν μαζί με το χόρτο καθώς και τα χώματα, με το χέρι τινάζοντας το ελαφρά

+ Μετά κόβουμε ένα μέρος τής ρίζας και καθαρίζουμε όλα τα κίτρινα φύλλα από το χόρτο. Αυτό που θα μείνει είναι έτοιμο να πλυθεί καλά και να πέσει στο βρασμένο νερό μιας κατσαρόλας με πολύ νερό

+ Ποτέ δεν μαζεύουμε ένα χόρτο αν δεν είμαστε σίγουροι ότι τρώγεται. Αν έχουμε και την παραμικρή αμφιβολία το αφήνουμε

Στη φύση υπάρχουν παρά πολλά χόρτα που είναι επικίνδυνα και δηλητηριώδη

Επειδή τα χόρτα ενός είδους εμφανίζονται συνήθως κατά αποικίες ποτέ δεν τα κόβουμε όλα (δεν τα εξολοθρεύουμε δηλ.). Αφήνουμε κάποια και πάμε παρακάτω να βρούμε άλλα

Δεν μαζεύουμε περισσότερα από όσα χρειαζόμαστε 

Πηγή: laspistasteria.wordpress.com/

Άγρ. φράουλες – βατόμουρα

Άγριες φράουλες – Fragaria vesca
Άλλες Ονομασίες: Χαμοκερασιά

Eπιστημονική Oνομασία: Fragaria vesca :: Άλλες Ονομασίες: Χαμοκερασιά

Άγριες φράουλες

Ανθεκτικό πολυετές με ύψος πάνω από 30cm. με λευκά άνθη που αποτελούνται από 4-5 πέταλα και κίτρινο στήμονα/ύπερο και πράσινα φύλλα οδοντωτά. Οι αγριοφράουλες δεν χρειάζονται καθόλου ζάχαρη, έχουν γλυκιά γεύση με ένα λεπτό άρωμα το οποίο έχει χαθεί στις περισσότερες καλλιεργούμενες φράουλες. Η Fragaria vesca αναπτύσσεται εύκολα σε κήπους με έδαφος που κρατά την υγρασία, σε μερικώς σκιερό σημείο. Το φυτό βγάζει παραβλάσταρα και τελικά αναπτύσσεται υπερβολικά, ώστε ίσως είναι καλύτερα να το καλλιεργήσετε σε γλάστρα.

Μερικοί άνθρωποι μπορούν να φάνε αγριοφράουλες μέχρι να φουσκώσουν και άλλοι παθαίνουν αλλεργία με δερματικά εξανθήματα. Αυτό σημαίνει ότι το φυτό περιέχει αξιοσημείωτες ουσίες. Το αφέψημα από τις ρίζες είναι διουρητικό και συνεπώς βοηθά σε περιπτώσεις ρευματισμών και ποδάγρας. Το έγχυμα βοηθά επίσης στον καθαρισμό τού λιπαρού δέρματος. Τα φύλλα λοιπόν και οι ρίζες τής άγριας φραουλιάς, σε αφέψημα βοηθούν τα πάσης φύσεως προβλήματα του πεπτικού συστήματος, όπως διάρροια, κολικοί των εντέρων και φλεγμονές, δυσπεψία κλπ. Επίσης, συντελούν στην ανακούφιση από πολλά προβλήματα τού ουροποιητικού συστήματος, καθόσον θεωρούνται διουρητικά. Έτσι είναι ωφέλιμα σε ουρηθρίτιδες, κυστίτιδες, προστάτη, λιθιάσεις κλπ. Οι καρποί τής φραουλιάς, είναι ήπια υπακτικοί και βοηθούν στην καταπολέμηση τής δυσκοιλιότητας. Παρασκευάσματα από λιωμένες φράουλες, εάν τοποθετηθούν στο δέρμα, ωφελούν σε εγκαύματα, πληγές, σπυριά, ερεθισμούς και δερματικά προβλήματα. Θεωρούνται μαλακτικά και καθαριστικά τού δέρματος και είναι ότι πρέπει σαν πρώτη βοήθεια σε έγκαυμα από τον ήλιο. Η φράουλα είναι καρπός με μεγάλη συγκέντρωση σε βιταμίνη C , σίδηρο, κάλιο και πολλά ιχνοστοιχεία χρήσιμα στον ανθρώπινο οργανισμό. Θεωρούνται καθαριστικές τού αίματος, αντιοξειδωτικές και ωφελούν πολύ όσους πάσχουν από αναιμία, αρθριτικά, ουρικό οξύ κλπ. Οι στοματικές πλύσεις με χυμό φράουλας, ασπρίζουν τα δόντια και βοηθούν στην καταπολέμηση λοιμώξεων τής στοματικής κοιλότητας, εξαλείφοντας την κακή αναπνοή.

Βατόμουρα – Rubus
Άλλες Ονομασίες: Βατσινιά, Μορατζίδα

Βατόμουρα :: Eπιστημονική Oνομασία: Rubus :: Άλλες Ονομασίες: Βατσινιά, Μορατζίδα

Βατόμουρα

Βατόμουρο (αγγλ. Blackberry) είναι το βρώσιμο φρούτο που παράγεται από οποιοδήποτε είδος των φυτών τού γένους Βάτος (rubus) τής οικογενείας των ροδιδών. Σε εξειδικευμένα βιβλία η γνωστή βατομουριά αναφέρεται ως Βάτος ο θαμνώδης. Περιλαμβάνει πολυάριθμα είδη και υβρίδια, χαμηλών, συνήθως αγκαθωτών θάμνων με ευρεία εξάπλωση σε όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα στις βόρειες περιοχές. Καλλιεργείται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες για τον εύγευστο καρπό του που κονσερβοποιείται, αλλά και χρησιμοποιείται για την παρασκευή μαρμελάδας και αρωματικού λικέρ.

Τα είδη αυτά τα συναντούμε σε δασώδεις κυρίως περιοχές, φράκτες, θαμνότοπους, στις όχθες των ρυακιών ακόμα και στις άκρες των δρόμων. Βγάζουν άφθονες παραφυάδες οι οποίες σχηματίζουν μακριούς και ευλύγιστους τοξοειδείς βλαστούς με ισχυρά αγκάθια. Έχει βαθυπράσινα σύνθετα φύλλα με 3-5 οδοντωτά φυλλάρια από τα οποία το επάκριο έχει μακρύτερο μίσχο. Τα άνθη έχουν υπόλευκα πέταλα και είναι διατεταγμένα κατά αρειές φόβες. Οι καρποί του, τα γνωστά άγρια βατόμουρα, είναι χυμώδεις, εύγευστοι και εδώδιμοι, στην αρχή πράσινοι, έπειτα κοκκινόξανθοι και τελικά μαύροι και γυαλιστεροί. Είναι ανθεκτικά φυτά και αντέχουν στις παγωνιές.

Συγγενικά είδη: στην Ελλάδα συναντώνται αυτοφυή διάφορα είδη, μεταξύ των οποίων τα:  Βάτος ο θαμνώδης – Rubus fruticosus, Βάτος ο γαλάζιος – Rubus caesius, Βάτος ο αδρότριχος – Rubus hirtus (αγροίκος) και Βάτος ο ιδαίος – Rubus ideaus (σμέουρο).

ΠΗΓΗ: http://www.alekati.gr/