Άγρια σπαράγγια, Ζαγόρι

Αγριόσκορδα και άγρια σπαράγγια

Δύο βότανα από την άγρια χλωρίδα τής περιοχής τού Ζαγορίου καταπράσινα και νοστιμότατα. Τα μεν αγριόσκορδα ή άλλιο το άγριο (Allium ursinum) τα μάζεψε ο καλός μας γείτονας τα δε σπαράγγια εμείς. Φυτά τού Απριλίου στην περιοχή των Ζαγοροχωρίων.

Λίγα λόγια για το αγριόσκορδο (Allium ursinum):

Φύλλα αγριόσκορδου (Allium ursinum) - Ζαγοροχώρια

Ανήκει στην οικογένεια των λειριιδών (Liliaceae) και ευδοκιμεί σε υγρά και σκιερά δάση με φυλλοβόλα δένδρα. Φτάνει σε ύψος μέχρι 50 εκ., μυρίζει όπως το σκόρδο, έχει τριγωνικό βλαστό, άμισχα ωοειδή εως δορατοειδή φύλλα, άνθη σε ακριανά ψευτοσκιάδια. Ανθίζει από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο. Στην όψη μοιάζει με το κρινάκι, το οποίο είναι όμως δηλητηριώδες. Ξεχωρίζει όμως από αυτό χάρη στην έντονη μυρωδιά του.

Λίγα λόγια για την άγρια σπαραγγιά (Asparagus officinalis):

 Άγρια σπαράγγια (Asparagus officinalis) - ΖαγοροχώριαΑναρριχητικό φυτό με πάρα πολλά αγκάθια. Ανήκει στην οικογένεια των Λιλιιδών με σκούρο πράσινο χρώμα, που αντί για φύλλα έχει αγκάθια. Οι βλαστοί της βγαίνουν ξεχωριστά απευθείας από το χώμα, χωρίς την ύπαρξη κεντρικού κορμού. Αυτό που τρώγεται είναι τα νεαρά βλαστάρια. Το χρώμα τους ποικίλει από υπόλευκα, σε διάφορες αποχρώσεις του πράσινου, έως σκούρο πράσινο σχεδόν μαύρο.

Άγρια δαμάσκηνα ή τσάπουρνα

Φρούτα και μαρμελάδες στο βουνό

Πειραματισμοί με τα φρούτα τού δάσους που αφθονούν στα δάση τού Ζαγορίου το Φθινόπωρο. Μαρμελάδες και chutney ο στόχος.

Οι ακόλουθες φωτογραφίες είναι από τη συλλογή των άγριων φρούτων, τσάπουρνων (άγριων δαμάσκηνων), κράνων και όψιμων άγριων βατόμουρων μία μέρα τού Φθινοπώρου κοντά στο Δίλοφο.

Φθινοπωρινά άνθη Colchicum Bivonae στα Ζαγοροχώρια

Εικόνες τού Φθινοπώρου στα Ζαγόρια

Άγριες φράουλες από τα Ζαγοροχώρια

Μαρμελάδα άγριων φραουλών

Μερικές φωτογραφίες από την πρώτη απόπειρα (πετυχημένη!!!) παρασκευής μαρμελάδας από άγριες φράουλες μαζεμένες στο δάσος τής περιοχής κοντά στο Δίλοφο, τους Κήπους και το Κουκούλι στο Κεντρικό Ζαγόρι τής Ηπείρου.

Κανθαρέλλες στα Ζαγόρια

Ανοιξιάτικα μανιτάρια

Μερικές φωτογραφίες από μύκητες (μανιτάρια) τραβηγμένες τον Ιούνιο τού 2013 κατά τη διάρκεια μιας βόλτας σε δάσος στο Κεντρικό Ζαγόρι, κοντά στο Κουκούλι, τους Κήπους και το Δίλοφο.

Κάποια από αυτά γνωστά (κανθαρέλλες, ραμάρια), κάποια άγνωστα, άλλα με μαγευτικά χρώματα, σχήματα, μυρωδιές αλλά και γεύσεις…

Σπείρα αναρριχώμενου φυτού στα Ζαγοροχώρια

Ανοιξιάτικος μικρόκοσμος, Ζαγόρι

Φωτογραφίες τραβηγμένες κατά τη διάρκεια μίας βόλτας μετά από μία ανοιξιάτικη καταιγίδα σε δάσος κοντά στο Δίλοφο στο Κεντρικό Ζαγόρι.

Τα περισσότερα αγριολούλουδα είναι άγνωστα (στο φωτογράφο εννοείται) αλλά πανέμορφα και εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους. Κάθε μέρα εμφανίζονται από το πουθενά και νέα…

Φασκόμηλο | Οι θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων μπορεί να επηρεαστούν από το πότε ακριβώς συλλέγονται. Συλλέξτε τα βότανα μία ξηρή ημέρα, όταν βρίσκονται στο αποκορύφωμα τής ωριμότητάς τους και η συγκέντρωση των ενεργών συστατικών είναι στο μέγιστό της

Αποξήρανση βοτάνων

Συλλογή και ξήρανση βοτάνων

Τα δάση στα Ζαγόρια αλλά και τούς Εθνικούς Δρυμούς τού Βίκου-Αώου και τής Βάλια Κάλντα, προσφέρουν στον τροφοσυλλέκτη μία ποικιλία βοτάνων, φρούτων, μανιταριών που όμοιά τους δεν υπάρχει στον Ελλαδικό χώρο. Κάθε εποχή έχει και τα δικά της “καλά”.
Ακολούθως θα βρείτε μερικές χρήσιμες συμβουλές για το πώς και πότε μπορείτε να μαζέψετε τα αγαθά τής Ζαγορίτικης γης, αλλά και το πώς θα τα επεξεργαστείτε ώστε να τα αποθηκεύσετε για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων μπορεί να επηρεαστούν από το πότε ακριβώς συλλέγονται. Συλλέξτε τα βότανα μία ξηρή ημέρα, όταν βρίσκονται στο αποκορύφωμα τής ωριμότητάς τους και η συγκέντρωση των ενεργών συστατικών είναι στο μέγιστό της. Ξηράνετέ τα γρήγορα, μακριά από το φως τού ηλίου, για να διατηρήσετε τα αρωματικά συστατικά

Αποξήρανση βοτάνων

Οι θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων μπορεί να επηρεαστούν από το πότε ακριβώς συλλέγονται. Συλλέξτε τα βότανα μία ξηρή ημέρα, όταν βρίσκονται στο αποκορύφωμα τής ωριμότητάς τους και η συγκέντρωση των ενεργών συστατικών είναι στο μέγιστό της.
Ξηράνετέ τα γρήγορα, μακριά από το φως τού ηλίου, για να διατηρήσετε τα αρωματικά συστατικά και να προλάβετε την οξείδωση άλλων χημικών. Για να εξασφαλίσετε την καλή κυκλοφορία τού αέρα, αφήστε τα σε ένα ξηρό, ευάερο, θερμό μέρος. Ένα αεριζόμενο ντουλάπι με ανοιχτή την πόρτα είναι

Όταν αποξηρανθούν τα βότανα, αποθηκεύστε τα σε ξηρά σκουρόχρωμα γυάλινα ή πήλινα σκεύη με αεροστεγές σκέπασμα, μακριά από απευθείας φως τού ηλίου

Πήλινα σκεύη

ιδανικό, το ίδιο και ένα ηλιόλουστο δωμάτιο. Όσο περισσότερο χρόνο παίρνει η ξήρανση τόσο πιο πιθανό είναι να αλλοιωθεί το χρώμα των φυτών και να χάσον την γεύση τους.
Όταν αποξηρανθούν τα βότανα, αποθηκεύστε τα σε ξηρά σκουρόχρωμα γυάλινα ή πήλινα σκεύη με αεροστεγές σκέπασμα, μακριά από το απευθείας φως τού ηλίου.

Καλό είναι να σημειώνετε στα σκεύη την προέλευση, ημερομηνία συλλογής και αποθήκευσής των βοτάνων. Τα περισσότερα κρατάνε 12~18 μήνες.

Αποξήρανση ανθών

Συλλέξτε τα αφού εξατμιστεί η πρωινή δροσούλα, όταν είναι τελείως ανοιχτά. Μεταχειριστείτε τα προσεκτικά γιατί είναι ευαίσθητα.
Κόψτε τα άνθη από τους βλαστούς και ξηράνετε τα ολόκληρα σε δίσκους. Για τα μικρά άνθη, όπως τής λεβάντας, κάντε όπως για τους σπόρους, μαζέψτε τα πριν μαραθούν τελείως τα άνθη.

Σε 2 βήματα:

1. Απομακρύνετε τις βρωμιές, το χώμα και τα έντομα. Απλώστε τα άνθη να ξεραθούν σε δίσκο καλυμμένο με χαρτί ή εφημερίδα
2. Όταν αποξηρανθούν, αποθηκεύστε τα ολόκληρα σε ένα σκούρο, αεροστεγές δοχείο. Σε άνθη όπως οι κατηφέδες αφαιρέστε τα αποξηραμένα πέταλα και αποθηκεύστε τα ξεχωριστά, απορρίπτοντας το κεντρικό τμήμα τού άνθους

Αποξήρανση βολβών

Συλλέξτε τους αφού μαραθούν τα επίγεια τμήματα. Μαζέψτε τούς βολβούς τού σκόρδου γρήγορα, γιατί τείνουν να βυθίζονται πιο βαθιά αφού μαραθούν τα φύλλα και μετά είναι δύσκολο να βρεθούν.

Αποξήρανση επίγειων τμημάτων και φύλλων

Τα μεγάλα φύλλα, όπως στη μολόχα, συλλέξτε τα και αποξηράνετέ τα ξεχωριστά. Τα μικρότερα φύλλα, όπως τού μελισσόχορτου ή τού φασκόμηλου, είναι καλύτερο να τα συλλέγετε μαζί με το βλαστό. Συλλέξτε τα φύλλα των φυλλοβόλων φυτών ακριβώς πριν την άνθιση και των αειθαλών, όπως τού δεντρολίβανου, καθόλη τη διάρκεια τού χρόνου. Αν χρησιμοποιείτε όλα τα επίγεια τμήματα, συλλέξτε τα στη μέση τής περιόδου τής άνθισης, παίρνοντας έτσι ένα μείγμα φύλλων, βλαστού, ανθών και σπόρων.

Σε 3 βήματα:

Όταν τα φύλλα γίνουν εύθρυπτα, αλλά όχι τόσο ξηρά που να γίνονται σκόνη, αφαιρέστε τα από το βλαστό τρίβοντας τα πάνω από ένα χαρτί ή εφημερίδα και απορρίψτε τα μεγαλύτερα κομμάτια. Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε όλα τα επίγεια τμήματα, θρυμματίστε τα όλα μαζί

Εύθρυπτα φύλλα βοτάνων

1. Δέστε σε μικρά ματσάκια, 8~12 περίπου βλαστούς μαζί, ανάλογα με το μέγεθος, κρεμάστε τους ανάποδα και αφήστε να ξεραθούν
2. Όταν τα φύλλα γίνουν εύθρυπτα, αλλά όχι τόσο ξηρά που να γίνονται σκόνη, αφαιρέστε τα από το βλαστό τρίβοντας τα πάνω από ένα χαρτί ή εφημερίδα και απορρίψτε τα μεγαλύτερα κομμάτια. Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε όλα τα επίγεια τμήματα, θρυμματίστε τα όλα μαζί
3. Μεταφέρετε τα αποξηραμένα βότανα από το χαρτί, χύνοντας τα ή με ένα κουτάλι, σε αεροστεγές δοχείο για την αποθήκευση

Αποξήρανση ριζών

Συλλέξτε τις περισσότερες ρίζες το φθινόπωρο, όταν τα επίγεια τμήματα τού φυτού έχουν μαραθεί και πριν η γη γίνει πολύ σκληρή και κάνει το σκάψιμο δύσκολο. Εξαίρεση αποτελεί η πικραλίδα, που οι ρίζες της πρέπει να συλλέγονται την άνοιξη. Μερικές ρίζες ξανα-απορροφούν υγρασία από τον αέρα και γίνονται μαλακές, οπότε πρέπει να τις πετάξετε.

Σε 2 βήματα:
1. Πλύνετε τις ρίζες καλά για να φύγει το χώμα και οι βρωμιές. Κόψτε τις μεγάλες ρίζες σε μικρά κομματάκια όταν είναι ακόμη νωπές, γιατί μπορεί να είναι δύσκολο να το κάνετε όταν ξεραθούν
2. Απλώστε τα κομμάτια τής ρίζας σε δίσκο στρωμένο με χαρτί και αφήστε τα 2~3 ώρες (4~6 ώρες για τις μεγαλύτερες ρίζες) σε δροσερό, ξηρό περιβάλλον (ή σε ξηραντήρα χαμηλής θερμοκρασίας). Μεταφέρετέ τις σε αεριζόμενο ντουλάπι ή σε ένα ζεστό, ηλιόλουστο δωμάτιο για να ολοκληρωθεί η αποξήρανση

Αποξήρανση σαρκωδών καρπών

Συλλέξτε τους καρπούς μόλις ωριμάσουν, πριν μαλακώσουν πολύ και δεν μπορεί να γίνει καλά η αποξήρανση. Απλώστε τα να αποξηρανθούν σε δίσκους. Είναι καλό να τα γυρνάτε συχνά ώστε η αποξήρανση να γίνει ομοιόμορφα. Πετάξτε τους καρπούς που έχουν έστω και ελάχιστη μούχλα.

Αποξήρανση σπόρων

Συλλέξτε ολόκληρους τους καρπούς με τους σπόρους, μαζί με 15~25 εκ. βλαστού όταν οι σπόροι έχουν σχεδόν ωριμάσει, πριν όμως διασκορπιστούν οι περισσότεροι από τον αέρα ή φαγωθούν από τα πουλιά. Κρεμάστε τα ματσάκια ανάποδα πάνω από ένα δίσκο στρωμένο με χαρτί ή μία χαρτοσακκούλα μακριά από το άμεσο φως τού ηλίου. Οι σπόροι θα πέσουν όταν ωριμάσουν μετά από περίπου 2 εβδομάδες.

Αποξήρανση τμημάτων φλοιών

Συλλέξτε τον το καλοκαίρι όταν ρέει ο οπός ώστε να ελαχιστοποιήσετε τη βλάβη που προκαλείται στο φυτό. Ποτέ να μην αφαιρείτε όλο το φλοιό – π.χ. μία λωρίδα φλοιού σε όλη          σε όλη τη περίμετρο τού κορμού – εκτός εάν επιθυμείτε να θυσιάσετε το φυτό χάριν τής βοτανοθεραπείας. Τινάξτε ή σκουπίστε το φλοιό για να αφαιρέσετε  τα βρύα ή τα έντομα: αποφύγετε να τον μουσκέψετε τελείως στο νερό. Σπάστε τον σε βολικά κομμάτια (τετράγωνα των 2~5 εκ.), απλώστε τον σε δίσκους και αφήστε τον να ξεραθεί.

Πηγή:
The Herb Society’s: Πλήρης οδηγός φαρμακευτικών βοτάνων

Συλλογή άγριων φραουλών στα Ζαγόρια

Βότανα-φρούτα τής εποχής

ΑΓΡΙΟΦΡΑΟΥΛΙΑ (Fragaria vesca)

Άγριες φράουλες :: Eπιστημονική Oνομασία: Fragaria vesca :: Άλλες Ονομασίες: Χαμοκερασιά

Άγριες φράουλες

Χαρακτήρας: Δροσερή, υγρή, γλυκειά και ξυνή
Συστατικά: Ταννίνες, γλίσχρασμα, σάκχαρα, οξέα σαλικυλικά, μέταλλα, βιταμίνες B, C, E
Δράσεις: Στυπτικό, επουλωτικό, διουρητικό, καθαρτικό, τονωτικό τού συκωτιού, καθαριστικό
Συλλογή: την άνοιξη, μαζεύουμε τα φύλλα και τον καρπό

ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ (Melissa officinalis)

Μελισσόχορτο :: Eπιστημονική Oνομασία: Melissa officinalis :: Άλλες Ονομασίες: βάλσαμο λεμονιού

Μελισσόχορτο

Χαρακτήρας: Ψυχρό, ξυνό, ελαφρώς πικρό
Συστατικά: Πτητικό έλαιο (και σιτρονέλλα), πολυφαινόλες, ταννίνες, πικρή ουσία, φλαβονοειδή, ροζμαρινικό οξύ
Δράσεις: Κατασταλτικό, αντικαταθλιπτικό, πεπτικό διεγερτικό, χαλαρώνει τα περιφερειακά αιμοφόρα αγγεία, ιδρωταγωγό, χαλαρώνει και αποκαθιστά το νευρικό σύστημα, αντι-ιϊκό, αντιβακτηριδιακό, άφυσο, σπασμολυτικό
Συλλογή: τέλη ανοίξεως, αρχές καλοκαιριού, μαζεύουμε τα φύλλα

ΣΠΑΡΑΓΓΙΑ, ΑΓΡΙΑ (Asparagus officinalis)

Το σπαράγγι έχει ρίζωμα που διακλαδίζεται στο χώμα και από το οποίο βγαίνουν τα όρθια ή αναρριχώμενα στελέχη του, που έχουν χρώμα λευκό, πράσινο ή κοκκινωπό και τα οποία τρώγονται. Πρακτικά, δεν έχει λειτουργικά φύλλα, αυτά που βρίσκονται στα στελέχη του είναι βράκτια και μοιάζουν με λέπια. Τη φωτοσύνθεση έχουν αναλάβει πράσινοι, λεπτοί βλαστοί, που λέγονται φυλλοκλάδια. Είναι δίοικο φυτό και ανθίζει το καλοκαίρι. Τα άνθη του είναι μικρά, λευκά ή πρασινοκίτρινα και βγαίνουν μεμονωμένα. Οι καρποί είναι ρόγες, με χρώμα πράσινο, λευκό ή κοκκινωπό

Άγρια σπαράγγια

Συστατικά: Κομμεορητίνη (ασπαραγίνη), σαπωνίνη, ρουτοσίδη, άλατα καλίου, ίχνη φθορίου
Δράσεις: Διουρητικό, εναντίον τής υδρωπικίας, ρυθμίζει τους παλμούς τής καρδιάς στην υπερτροφία, αποχρεμπτικό, εναντίον τής φυματίωσης και τής βρογχίτιδας, αντιρευματικό, καταπραϋντικό (δεν συνιστάται σε φλόγωση τού ουροποιητικού γιατί είναι ερεθιστικό)
Συλλογή: άνοιξη, μαζεύουμε τις φρέσκιες κορυφές

ΤΣΟΥΚΝΙΔΑ (Urtica dioica – urticaceae)

Τσουκνίδα :: Το επιστημονικό όνομα Urtica προέρχεται από το λατινικό ρήμα «urere», που σημαίνει «καίω» και αποδόθηκε από τον Πλίνιο, λόγω της αίσθησης του καψίματος και του κοκκινίσματος που προκαλούσε η επαφή του φυτού με το δέρμα. Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν πολύ καλά την τσουκνίδα. Έχουν αναφερθεί σε αυτή στα έργα τους ο Χρύσιππος, ο Αριστοφάνης και ο Ησίοδος. Ο Ιπποκράτης τη χρησιμοποιούσε για την αντιμετώπιση δερματικών παθήσεων

Τσουκνίδα

Χαρακτήρας: δροσερή, ξηρή, στυπική, ελαφρώς πικρή γεύση
Συστατικά: Ισταμίνη, φορμικό οξύ, ακετυλοχολίνη, σεροτονίνη, γλυκοκινόνες, μέταλλα και πυρίτιο, βιταμίνες A, B, C, ταννίνες
Δράσεις: Στυπτικό, διουρητικό,τονωτικά, θρεπτικό, αιμοστατικό, διεγερτικό τής κυκλοφορίας, γαλακταγωγό, χαμηλώνει τα επίπεδα τού ζακχάρου, προλαμβάνει το σκορβούτο
Συλλογή: χειμώνα, την άνοιξη πριν και κατά την άνθιση, μαζεύουμε τα φύλλα

ΦΑΣΚΟΜΗΛΟ (Salvia spp)

Φασκόμηλο, πολυετές, θαμνώδες, με πολυάριθμα κλαδιά, ύψους μέχρι μισό μέτρο, βρίσκεται σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας κυρίως σε ξηρούς και πετρώδεις τόπους. Τα φύλλα του είναι επιμήκη και παχιά, χρώματος λευκοπράσινου. Τα άνθη του φύονται κατά σπονδύλους, είναι χρώματος μοβ και ανθίζουν από το Μάιο ως τον Ιούνιο

Φασκόμηλο

Χαρακτήρας: Καυτερό, πικρό, δροσερό, ξηραντικό
Συστατικά: Πτητικό έλαιο, πικρά διτερπένια, ταννίνες, τριτερπένια, ρητίνη, φλαβονοειδή, ουσίες τύπου οιστρογόνων, σαπωνίνες
Δράσεις: Άφυσο, σπασμολυτικό, στυπτικό, αντισηπτικό, χαλαρώνει τα περιφερειακά αιμοφόρα αγγεία, μειώνει την εφίδρωση, την παραγωγή σάλιου και γάλακτος, διεγερτικό τής μήτρας, αντιβιοτικό, μειώνει τα επίπεδα τού σακχάρου τού αίματος, χολαγωγό
Συλλογή: τέλη ανοίξεως αρχές καλοκαιριού, μαζεύουμε τα φύλλα

Πηγή:
The Herb Society’s: Πλήρης οδηγός φαρμακευτικών βοτάνων